นครนายก เมืองในฝันใกล้กรุง น้ำตก ล่องแก่ง มะยงชิด และหลวงพ่อปากแดง
ขับรถออกจากกรุงเทพฯ ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือเพียงชั่วโมงเศษ ภาพตึกสูงก็ค่อย ๆ จางหายไปกับสายตา แทนที่ด้วยทุ่งนาเขียวขจี สวนผลไม้ และทิวเขาของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ที่ตั้งตระหง่านอยู่เบื้องหน้า นี่คือ นครนายก จังหวัดเล็ก ๆ ที่คนกรุงเรียกติดปากว่า เมืองน้ำตก เพราะมีสายน้ำตกไหลลงมาจากเทือกเขาดงพญาเย็นแทบจะทุกหุบเขา
นครนายกเป็นจังหวัดที่ตอบโจทย์คนอยากหนีเมืองแบบไปเช้าเย็นกลับได้อย่างลงตัว ครึ่งวันเล่นน้ำตกเย็นฉ่ำ อีกครึ่งวันล่องแก่งผจญภัย แวะไหว้พระขอพร แล้วซื้อมะยงชิดมะปรางหวานหวานฉ่ำติดไม้ติดมือกลับบ้าน ความครบเครื่องในระยะทางไม่ไกลนี้เองที่ทำให้นครนายกกลายเป็นปลายทางสุดสัปดาห์ยอดนิยมตลอดทั้งปี
แต่เหนือกว่าภาพของเมืองท่องเที่ยวสุดสัปดาห์ นครนายกยังมีรากเหง้าทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจซ่อนอยู่ในชื่อของมันเอง และมีเสน่ห์ของเมืองเกษตรกรรมที่ผูกพันกับผืนดินอุดมสมบูรณ์มาช้านาน
ที่มาของชื่อ และความเป็นมาของเมืองนายก
ชื่อ นครนายก มีตำนานเล่าขานว่าในอดีตพื้นที่แถบนี้เป็นเมืองที่มีไข้ป่าชุกชุม ผู้คนล้มตายและอพยพหนีกันไปจนแทบร้าง เจ้าแผ่นดินทรงทราบความเดือดร้อนของชาวเมือง จึงโปรดให้ยกเลิกภาษีค่านาเพื่อจูงใจให้ราษฎรอยู่ทำกินที่เดิม เมื่อภาษีนาถูก ยก ออกไป ชาวเมืองจึงเรียกที่นี่ติดปากว่า เมืองนายก ก่อนจะกลายมาเป็น นครนายก อย่างทุกวันนี้
ในเชิงการปกครอง พ.ศ. 2437 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 นครนายกถูกจัดเข้าอยู่ในมณฑลปราจีนบุรี ต่อมาในช่วง พ.ศ. 2486–2489 เคยถูกยุบไปรวมกับจังหวัดปราจีนบุรีและสระบุรี ก่อนจะแยกกลับมาตั้งเป็นจังหวัดอิสระอีกครั้ง สะท้อนให้เห็นว่าเมืองเล็ก ๆ แห่งนี้ผ่านการเปลี่ยนแปลงทางการปกครองมาไม่น้อยกว่าจะเป็นนครนายกในวันนี้
เมืองน้ำตก และสายน้ำที่ต้องไปสัมผัส
ถ้าพูดถึงนครนายก สิ่งแรกที่ทุกคนนึกถึงคือน้ำตก โดยมี น้ำตกสาริกา เป็นพระเอก สายน้ำไหลลดหลั่นลงจากหน้าผาสูงถึง 9 ชั้น ชั้นบนสุดสูงนับร้อยเมตร มีแอ่งน้ำใสให้ลงเล่นได้หลายจุด ส่วน น้ำตกนางรอง อยู่ในเขตตำบลหินตั้ง ห่างจากตัวเมืองราว 20 กิโลเมตร เป็นน้ำตกขนาดกลางที่ไม่สูงนัก ลดหลั่นเป็นชั้น ๆ เหมาะกับครอบครัวที่พาเด็กเล็กไปเล่นน้ำแบบสบายใจ
สำหรับสายชิลล์ น้ำตกวังตะไคร้ เกิดจากคลองมะเดื่อและคลองตะเคียนไหลมาบรรจบกัน บรรยากาศร่มรื่นเหมาะแก่การกางเต็นท์พักผ่อน ส่วนใครที่อยากท้าทาย น้ำตกเหวนรก ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ฝั่งนครนายก เป็นน้ำตกใหญ่ 3 ชั้น แต่ละชั้นสูงไม่ต่ำกว่า 50 เมตร ห้อมล้อมด้วยป่าทึบในหุบเหวลึกลับจนเป็นที่มาของชื่อ นอกเหนือจากการเล่นน้ำ กิจกรรม ล่องแก่งคลองมะเดื่อ ก็เป็นไฮไลต์ผจญภัยที่นักท่องเที่ยวนิยมในช่วงหน้าฝนที่น้ำหลาก
เขื่อนขุนด่านปราการชล สิ่งก่อสร้างระดับโลก
อีกหนึ่งหมุดหมายที่พลาดไม่ได้คือ เขื่อนขุนด่านปราการชล ที่บ้านท่าด่าน อันเป็นเขื่อนคอนกรีตบดอัดที่ยาวที่สุดในโลก ด้วยความยาวสันเขื่อนถึง 2,720 เมตร และสูง 93 เมตร โครงการนี้เป็นเขื่อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สร้างขึ้นเพื่อบรรเทาปัญหาน้ำท่วมและน้ำแล้งของชาวนครนายก
วิวจากสันเขื่อนสวยงามมาก มองเห็นอ่างเก็บน้ำสีเขียวมรกตตัดกับทิวเขาเขียวขจีของเขาใหญ่ ช่วงเย็นเป็นจุดชมพระอาทิตย์ตกยอดนิยม และยังเป็นจุดเริ่มต้นของกิจกรรมพายเรือคายัคและเที่ยวชมธรรมชาติรอบอ่างเก็บน้ำอีกด้วย
ไหว้พระขอพร หลวงพ่อปากแดง วัดพราหมณี
นอกจากธรรมชาติ นครนายกยังมีศรัทธาเป็นที่ยึดเหนี่ยว วัดพราหมณี หรือที่รู้จักกันในนาม วัดหลวงพ่อปากแดง ตั้งอยู่บนถนนสายสาริกา–นางรอง เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปเก่าแก่ทรงเครื่องดอกพิกุล มีพระโอษฐ์สีแดงอันเป็นที่มาของชื่อ เชื่อกันว่าชาวลาวได้อัญเชิญมาจากเวียงจันทน์
ผู้คนนิยมเดินทางมากราบขอพรเรื่องโชคลาภและการเสี่ยงโชค โดยมีกิจกรรมยอดนิยมคือการลอดใต้ท้องช้างเพื่อความเป็นสิริมงคล รวมถึงสักการะพระโพธิสัตว์กวนอิม การได้ขอพรหลวงพ่อปากแดงควบคู่กับการเที่ยวน้ำตกในวันเดียว ทำให้ทริปนครนายกได้ทั้งบุญและความสดชื่น
มะยงชิดมะปรางหวาน ของขึ้นชื่อและช่วงเวลาน่าเที่ยว
ด้วยดินอุดมและน้ำท่าบริบูรณ์ นครนายกจึงเป็นเมืองเกษตรกรรมที่ขึ้นชื่อเรื่องผลไม้ โดยเฉพาะ มะยงชิด และ มะปรางหวาน ผลไม้พื้นเมืองในตระกูลเดียวกัน ผลที่หวานเรียกมะปรางหวาน ส่วนผลที่หวานอมเปรี้ยวรสจัดจ้านเรียกมะยงชิด คุณภาพดีจนได้ชื่อเฉพาะว่า มะยงชิดนครนายก และเป็นผลไม้ GI ที่ตลาดต้องการสูง
ทุกปีช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคมจะมีการจัด งานมะยงชิด มะปรางหวาน และของดีนครนายก ให้นักท่องเที่ยวได้เที่ยวสวน ชิมผลไม้สด ๆ จากต้น นอกจากนี้ยังมีส้มโอ มังคุด กระท้อน ทุเรียน และลองกองให้เลือกตามฤดูกาล ส่วนช่วงเวลาที่เหมาะกับการเที่ยวน้ำตกและล่องแก่งคือหน้าฝนจนถึงต้นหนาว (มิถุนายน–ธันวาคม) ที่น้ำมากและเขียวขจี ขณะที่หน้ามะยงชิดต้นปีเหมาะกับสายกินผลไม้และเที่ยวสวน
เกร็ดน่ารู้สำคัญ
- ชื่อ นครนายก มาจากตำนานการยกเว้นภาษีค่านา (ยกค่านา) เพื่อจูงใจให้ราษฎรอยู่ทำกินในพื้นที่ที่เคยเป็นเมืองไข้ป่า จึงเรียกว่า เมืองนายก
- น้ำตกสาริกา ไหลลดหลั่น 9 ชั้น ชั้นบนสุดสูงนับร้อยเมตร เป็นน้ำตกที่ใหญ่และมีชื่อเสียงที่สุดของจังหวัด
- เขื่อนขุนด่านปราการชล ที่บ้านท่าด่าน เป็นเขื่อนคอนกรีตบดอัดที่ยาวที่สุดในโลก สันเขื่อนยาว 2,720 เมตร สูง 93 เมตร สร้างตามพระราชดำริ
- วัดพราหมณี (หลวงพ่อปากแดง) มีพระพุทธรูปเก่าแก่พระโอษฐ์สีแดง เชื่อว่าอัญเชิญมาจากเวียงจันทน์ ขึ้นชื่อเรื่องขอโชคลาภและพิธีลอดใต้ท้องช้าง
- มะยงชิดนครนายก เป็นผลไม้ GI ขึ้นชื่อระดับประเทศ มีงานเทศกาลมะยงชิดมะปรางหวานจัดช่วงปลายกุมภาพันธ์–มีนาคมทุกปี
- ล่องแก่งคลองมะเดื่อ และน้ำตกเหวนรกในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ฝั่งนครนายก เป็นกิจกรรมผจญภัยยอดนิยมในหน้าฝนที่น้ำหลาก