จันทบุรี เมืองจันท์ ดินแดนอัญมณี ทุเรียน และเส้นจันท์ผัดปู
จันทบุรี หรือที่คนไทยเรียกติดปากว่า เมืองจันท์ เป็นจังหวัดชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกที่มีบุคลิกไม่เหมือนใคร ที่นี่คือเมืองที่ดินดำน้ำชุ่ม ปลูกทุเรียน เงาะ มังคุดได้รสจัดจ้านจนเป็นที่เลื่องลือทั้งประเทศ ขณะเดียวกันก็เป็นศูนย์กลางการค้าพลอยและอัญมณีที่ใหญ่ที่สุดของไทย พ่อค้าจากทั่วโลกบินมานั่งส่องพลอยกันถึงที่นี่ทุกสุดสัปดาห์
เสน่ห์ของเมืองจันท์อยู่ที่การผสมผสานอย่างลงตัวระหว่างธรรมชาติ ศรัทธา และวิถีชีวิตเก่าแก่ ในตัวเมืองยังมีย่านบ้านไม้ริมแม่น้ำจันทบุรีอายุกว่าร้อยปีที่ผู้คนยังอยู่อาศัยจริง ฝั่งตรงข้ามตั้งตระหง่านด้วยอาสนวิหารคริสต์ที่ใหญ่ที่สุดในไทย ส่วนรอบนอกเป็นป่าเขา น้ำตก และยอดเขาศักดิ์สิทธิ์ที่ผู้คนนับแสนเดินขึ้นไปนมัสการในแต่ละปี
นี่คือจังหวัดที่เคยเป็นฐานรวบรวมไพร่พลของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เคยถูกฝรั่งเศสยึดเป็นเมืองประกันถึง 11 ปี และวันนี้กลายเป็นจุดหมายของคนรักการกินและการเดินเที่ยวเมืองเก่าแบบช้าๆ มาทำความรู้จักเมืองจันท์ให้ลึกขึ้นกัน
ประวัติและความเป็นมา เมืองสามแผ่นดินแห่งภาคตะวันออก
จันทบุรีเป็นเมืองเก่าแก่ที่เดิมเป็นถิ่นฐานของชาว ชอง กลุ่มชาติพันธุ์ดั้งเดิมที่อาศัยอยู่แถบเทือกเขาทางตะวันออก ก่อนจะพัฒนาเป็นเมืองท่าและเมืองเกษตรกรรมที่อุดมสมบูรณ์
เมืองจันท์มีบทบาทสำคัญต่อประวัติศาสตร์ชาติถึงสามครั้ง ครั้งแรกหลังเสียกรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 2310 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงใช้จันทบุรีเป็นที่รวบรวมไพร่พล สะสมเสบียง และต่อเรือ ก่อนยกทัพไปกอบกู้เอกราช ครั้งที่สองคือสงครามอานัมสยามยุทธในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และครั้งที่สามคือเหตุการณ์ ร.ศ. 112 (วิกฤตการณ์ปากน้ำ) ที่ฝรั่งเศสยึดเมืองจันทบุรีไว้เป็นเมืองประกันนานถึง 11 ปี ร่องรอยยุคนั้นยังเหลือให้เห็นในสถาปัตยกรรมและคุกขี้ไก่ที่ฝรั่งเศสสร้างไว้
ที่เที่ยวห้ามพลาด จากย่านเก่าริมน้ำถึงยอดเขาศักดิ์สิทธิ์
หัวใจของเมืองคือ ชุมชนริมน้ำจันทบูร ย่านบ้านไม้เก่าริมแม่น้ำจันทบุรีที่ตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 เดินเล่นบนถนนสุขาภิบาลชมบ้านโบราณ ร้านกาแฟ ร้านขนม และบ้านหลวงราชไมตรีที่บูรณะเป็นโฮมสเตย์ ข้ามสะพานนิรมลไปอีกฝั่งจะพบ อาสนวิหารพระนางมารีอาปฏิสนธินิรมล โบสถ์คริสต์สไตล์โกธิกที่ใหญ่และเก่าแก่ที่สุดในไทย โดดเด่นด้วยยอดแหลมหอระฆังคู่และกระจกสีประดับพลอยงดงาม
สายธรรมชาติต้องไป อุทยานแห่งชาติน้ำตกพลิ้ว น้ำตกเล่นน้ำได้ที่มีฝูงปลาพลวงแหวกว่ายในแอ่งใส และมีสถูปอลงกรณ์กับพีระมิดที่รัชกาลที่ 5 ทรงสร้างไว้กลางป่า ส่วนสายศรัทธาในช่วงต้นปีจะมุ่งสู่ เขาคิชฌกูฏ ในอุทยานแห่งชาติเขาคิชฌกูฏ เพื่อเดินขึ้นไปนมัสการรอยพระพุทธบาทบนยอดเขาสูง ซึ่งเปิดให้ขึ้นเฉพาะหน้าหนาวถึงต้นร้อนเท่านั้น
เมืองหลวงแห่งอัญมณี ส่องพลอยที่ถนนอัญมณี
จันทบุรีคือศูนย์กลางการเจียระไนและค้าพลอยที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย และเป็นหนึ่งในตลาดพลอยสำคัญของโลก ทุกวันศุกร์ถึงอาทิตย์ บริเวณ ถนนอัญมณี (ตลาดพลอย) ย่านศรีจันท์-ตรอกกระจ่าง จะคึกคักด้วยพ่อค้าแม่ค้ากางผ้าขาวส่องพลอยกันริมถนน ทั้งทับทิม ไพลิน บุษราคัม และพลอยจากทั่วโลกที่ส่งมาเจียระไนที่นี่
นอกจากซื้อขายแล้ว ยังมีศูนย์เรียนรู้และร้านที่เปิดให้ชมขั้นตอนการเจียระไนพลอยด้วยมือ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน การเดินดูพ่อค้านั่งส่องไฟ พลิกเม็ดพลอยในมือ เป็นภาพชีวิตที่หาดูได้แค่ที่เมืองจันท์ และเป็นเหตุผลที่ทำให้จันทบุรีได้ฉายา เมืองแห่งอัญมณี
อาหารและของขึ้นชื่อ เส้นจันท์ แกงหมูชะมวง และราชาผลไม้
ของกินประจำเมืองที่ต้องลองคือ เส้นจันท์ผัดปู ก๋วยเตี๋ยวเส้นเล็กเหนียวนุ่มเอกลักษณ์ของจันทบุรี ผัดกับเนื้อปูจนหอม รสหวานอมเปรี้ยวกลมกล่อม อีกเมนูถิ่นที่ขึ้นชื่อคือ แกงหมูชะมวง แกงรสเปรี้ยวจากใบชะมวงที่เคี่ยวกับหมูสามชั้นจนเปื่อย ร้านพื้นเมืองเก่าแก่อย่างจันทรโภชนายังเสิร์ฟเมนูแปลกอย่างหมูชะมวงและกระวานผัดฉ่าให้ลิ้มลอง
แต่ของขึ้นชื่อที่สุดคือ ผลไม้ จันทบุรีคือเมืองหลวงของทุเรียน เงาะ และมังคุด โดยเฉพาะทุเรียนพันธุ์หมอนทองและจันทบุรีหลายสายพันธุ์ที่ส่งออกทั่วโลก ของฝากยอดนิยมจึงเป็นทุเรียนทอดกรอบ ทุเรียนกวน รวมถึงงานหัตถกรรมพื้นบ้านอย่างเสื่อจันทบูรที่ทอจากต้นกกขึ้นชื่อ และอาหารทะเลแปรรูปจากชายฝั่ง
ช่วงเวลาน่าเที่ยวและเกร็ดน่ารู้
ช่วงที่ดีที่สุดในการเที่ยวจันทบุรีคือเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ อากาศเย็นสบาย เหมาะกับการเดินเที่ยวเมืองเก่าและขึ้นเขาคิชฌกูฏ ซึ่งเปิดให้ขึ้นนมัสการรอยพระพุทธบาทเฉพาะช่วงนี้ของปีเท่านั้น
แต่ถ้าเป็นสายกิน ห้ามพลาดเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม ซึ่งเป็นฤดูผลไม้และมีงานเทศกาลใหญ่ระดับจังหวัด ทั้งงานมหกรรมทุเรียนและงานเทศกาลผลไม้เมืองจันท์ที่จัดบริเวณสวนสาธารณะสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช (ทุ่งนาเชย) มีทั้งการประกวดผลไม้ ขบวนรถประดับผลไม้ และบุฟเฟต์ทุเรียนให้กินกันจุใจ จันทบุรีอยู่ห่างกรุงเทพฯ ราว 245 กิโลเมตร ขับรถประมาณ 3 ชั่วโมง เหมาะกับทริปสุดสัปดาห์แบบสบายๆ
เกร็ดน่ารู้สำคัญ
- เป็นศูนย์กลางการค้าและเจียระไนพลอยที่ใหญ่ที่สุดในไทย ตลาดพลอยบนถนนอัญมณีคึกคักทุกวันศุกร์-อาทิตย์
- อาสนวิหารพระนางมารีอาปฏิสนธินิรมล เป็นโบสถ์คริสต์สไตล์โกธิกที่ใหญ่และเก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย
- สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชใช้จันทบุรีเป็นฐานรวบรวมไพร่พลและต่อเรือก่อนกอบกู้เอกราชหลังเสียกรุง พ.ศ. 2310
- เคยถูกฝรั่งเศสยึดเป็นเมืองประกันนานถึง 11 ปี หลังเหตุการณ์ ร.ศ. 112 (วิกฤตการณ์ปากน้ำ)
- เป็นเมืองหลวงของทุเรียน เงาะ มังคุด มีงานเทศกาลผลไม้ใหญ่ช่วงเดือนเมษายน-พฤษภาคมทุกปี
- เขาคิชฌกูฏเปิดให้ขึ้นนมัสการรอยพระพุทธบาทเฉพาะหน้าหนาวถึงต้นร้อน มีผู้แสวงบุญนับแสนคนต่อปี