ยโสธร เมืองบั้งไฟโก้ ริมฝั่งชี: เที่ยวเมืองเล็กที่อัดแน่นด้วยตำนานและวิถีอีสานแท้

ความเป็นมา: เมืองริมชีที่อพยพมาจากเวียงจันทน์

เรื่องราวของยโสธรเริ่มต้นราว พ.ศ. 2319 เมื่อ 'พระวอ' และ 'พระตา' ผู้นำกลุ่มชาวลาวที่ขัดแย้งกับเจ้านครเวียงจันทน์ ได้อพยพผู้คนข้ามแม่น้ำมาตั้งถิ่นฐานบนผืนดินอุดมสมบูรณ์ริมฝั่งแม่น้ำชี ก่อตั้งชุมชนขึ้นที่ 'บ้านสิงห์ท่า' ซึ่งต่อมากลายเป็นย่านการค้าและหัวใจของเมืองยโสธรในปัจจุบัน

ชื่อ 'ยโสธร' มีความหมายว่าเมืองที่ทรงไว้ซึ่งยศและความรุ่งเรือง ตัวจังหวัดตั้งอยู่บนที่ราบลุ่มแม่น้ำชี พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นทุ่งนากว้างสุดลูกหูลูกตา จึงไม่แปลกที่ยโสธรจะเป็นแหล่งผลิตข้าวหอมมะลิคุณภาพดี โดยเฉพาะข้าวหอมมะลิอินทรีย์ที่ปลูกแบบปลอดสารและส่งออกไปไกลถึงต่างประเทศ ความผูกพันกับสายน้ำและท้องนานี่เองที่หล่อหลอมให้ความเชื่อเรื่อง 'ขอฝน' ฝังลึกอยู่ในประเพณีของคนยโสธร

สถานที่ต้องไป: จากพระธาตุโบราณถึงคางคกยักษ์

หัวใจของการเที่ยวยโสธรอยู่ที่ 'ย่านเมืองเก่าบ้านสิงห์ท่า' ตึกแถวไม้และปูนเก่าแก่อายุนับร้อยปีที่สร้างโดยช่างฝีมือชาวเวียดนามในสมัยที่ฝรั่งเศสมีอิทธิพล จึงได้รูปแบบสถาปัตยกรรมจีนผสมยุโรปที่งดงามแปลกตา เดินเล่นถ่ายรูป จิบกาแฟในคาเฟ่ที่ดัดแปลงจากตึกเก่าได้เพลินทั้งวัน

ใกล้กันคือ 'วัดมหาธาตุ' ที่ประดิษฐาน 'พระธาตุอานนท์' เจดีย์ทรงสี่เหลี่ยมยอดคล้ายพระธาตุพนม หนึ่งในพระธาตุรุ่นเก่าที่สำคัญที่สุดของอีสาน ส่วนนอกเมืองที่บ้านตาดทองมี 'พระธาตุก่องข้าวน้อย' เจดีย์รูปทรงคล้ายก่องข้าวที่ผูกโยงกับนิทานพื้นบ้านสะเทือนใจเรื่อง 'ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่' ผู้คนนิยมมากราบไหว้เพื่อขอขมาและไถ่บาป

แลนด์มาร์กที่พลาดไม่ได้คือ 'พิพิธภัณฑ์พญาคันคาก' อาคารรูปคางคกยักษ์สูงกว่า 19 เมตร ภายในจัดแสดงเรื่องราวคางคก กบ เขียด กว่า 500 สายพันธุ์ พร้อมฉายตำนานบุญบั้งไฟแบบภาพยนตร์ 4 มิติ ใกล้กันคือสวนสาธารณะพญาแถนริมลำน้ำที่เป็นลานจัดงานบั้งไฟ ส่วนสายธรรมชาติและศรัทธาแนะนำ 'ภูถ้ำพระ' ถ้ำใหญ่ที่ภายในมีพระพุทธรูปโบราณจำนวนมาก และ 'โบสถ์คริสต์บ้านซ่งแย้' โบสถ์ไม้เนื้อแข็งที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย อายุกว่าร้อยปี

วัฒนธรรมและประเพณี: บั้งไฟโก้ และมาลัยข้าวตอกหนึ่งเดียวในโลก

ยโสธรคือเมืองหลวงของ 'งานบุญบั้งไฟ' ที่ยิ่งใหญ่และเป็นที่รู้จักระดับชาติ จัดขึ้นช่วงเดือนพฤษภาคมของทุกปี ตามความเชื่อว่าการจุดบั้งไฟขึ้นฟ้าคือการบูชา 'พญาแถน' เทพแห่งฝน เพื่อขอให้ฝนตกต้องตามฤดูกาลก่อนลงนาดำ ในงานจะมีขบวนแห่บั้งไฟตกแต่งลวดลายวิจิตร การเซิ้งบั้งไฟสนุกสนาน และการแข่งจุดบั้งไฟจริงที่ลุ้นกันว่าลูกใครจะพุ่งสูงและสวยที่สุด

อีกหนึ่งประเพณีที่หาดูที่อื่นไม่ได้คือ 'แห่มาลัยข้าวตอก' ของชาวตำบลฟ้าหยาด อำเภอมหาชนะชัย จัดในช่วงก่อนวันมาฆบูชา (ราวเดือนกุมภาพันธ์) ชาวบ้านนำข้าวตอกขาวบริสุทธิ์มาร้อยเรียงทีละเม็ดจนเป็นพวงมาลัยยักษ์ลวดลายตระการตา เปรียบเป็น 'ดอกมณฑารพ' ดอกไม้สวรรค์ที่เชื่อว่าจะบานเฉพาะในวาระสำคัญของพระพุทธเจ้า ถวายเป็นพุทธบูชา เป็นประเพณีที่ได้ชื่อว่าหนึ่งเดียวในโลกและถูกยกระดับสู่ระดับชาติ

อาหารและของขึ้นชื่อ: ลอดช่อง ปลาส้ม และหมอนขวานผ้าขิด

ของกินที่คนยโสธรภูมิใจที่สุดคือ 'ลอดช่องยโสธร' ขนมลอดช่องโบราณที่ทำเส้นเล็กละเอียดราวเส้นซ่าหริ่ม เหนียวนุ่มลื่นคอ ราดน้ำกะทิหอมหวาน เป็นรสชาติที่หากินที่อื่นแบบนี้ไม่ค่อยได้ ส่วนของฝากติดไม้ติดมือยอดนิยมคือ 'ปลาส้ม' ปลาหมักรสเปรี้ยวกลมกล่อมตามสูตรอีสาน นำไปทอดหรือทำเมนูได้สารพัด เคียงคู่กับข้าวหอมมะลิอินทรีย์เม็ดสวยที่หุงแล้วหอมนุ่ม

ด้านงานหัตถกรรม ยโสธรมี 'หมอนขวานผ้าขิด' เป็นเอกลักษณ์ ผลิตกันมากที่บ้านศรีฐาน อำเภอป่าติ้ว ลายผ้าขิดทอมือสีสันสดใส พัฒนามาจากหมอนหนุนในครัวเรือนจนกลายเป็นสินค้าขึ้นชื่อ ทั้งหมอนสามเหลี่ยม หมอนขวาน และที่นอนพับ เป็นของฝากที่ติดตัวกลับบ้านได้ทั้งความสวยและภูมิปัญญา

ช่วงเวลาน่าเที่ยวและเกร็ดน่ารู้

ช่วงเวลาทองของการเที่ยวยโสธรขึ้นอยู่กับว่าอยากเห็นอะไร ถ้าอยากชมประเพณีพุทธศาสนาที่งดงามและอากาศยังเย็นสบาย ให้มาเดือนกุมภาพันธ์ช่วงงานแห่มาลัยข้าวตอก แต่ถ้าอยากสัมผัสความครึกครื้นสุดเหวี่ยงของเมืองบั้งไฟตัวจริง ต้องมาเดือนพฤษภาคม ซึ่งทั้งเมืองจะคึกคักด้วยขบวนแห่และผู้คนจากทั่วประเทศ

ยโสธรเป็นเมืองที่เที่ยวได้สบายๆ ไม่ต้องรีบ ระยะทางระหว่างจุดเที่ยวในตัวเมืองไม่ไกล เหมาะกับการขับรถเลาะเที่ยวแบบ slow life สองสามวันก็ครบ ทั้งสายบุญ สายประวัติศาสตร์ และสายคาเฟ่ และเพราะเป็นเมืองรองที่ยังไม่พลุกพล่านนัก ค่าครองชีพจึงไม่แพง ผู้คนเป็นกันเอง ทำให้ยโสธรเป็นจุดหมายที่เหมาะกับคนที่อยากเห็นอีสานในแบบที่ยังไม่ถูกปรุงแต่งจนเกินไป